Faka’ilo Sivile ‘e he Takiama Media (Lavulavu) ‘a e PM, tu’utu’uni ‘Eiki Fakamaau ‘oku ta’efakalao tu’utu’uni Palemia ke ta’ofi ‘a e FM88.1 mei he Press Conference

Faka’ilo Sivile ‘e he Takiama Media (Lavulavu) ‘a e PM, tu’utu’uni ‘Eiki Fakamaau ‘oku ta’efakalao tu’utu’uni Palemia ke ta’ofi ‘a e FM88.1 mei he Press Conference
September 8, 2026

LATEST NEWS

Faka’ilo Sivile ‘e he Takiama Media (Lavulavu) ‘a e PM, tu’utu’uni ‘Eiki Fakamaau ‘oku ta’efakalao tu’utu’uni Palemia ke ta’ofi ‘a e FM88.1 mei he Press Conference

Ko e taha ‘o e fakakaukau malie kuo ‘ohake he fakataha lahi fakata’u hono 55 ‘o e ngaahi fonua he Pasifiki, na’e fakahoko ki Palau mei he 30 ‘Aokosi ki he ‘aho 4 ‘o Sepitema 2026, ko e fakatokanga’i hake ‘e he kau taki ‘o e Pasifiki ‘a e le’o lahi ‘o e ngaahi fonua fengaue’aki ‘i he fakataha mahu’inga ko’eni.

Ko e fakataha fakata’u (Pacific Island Forum) ‘a e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki ko e fakataha mahu’inga taha ia, ‘oku talanoa’i ai ‘enau ngaahi kaveinga fakapasifiki. Pea ‘oku makehe pe hono ngaahi ouau mo hono ongo he ko e kakai ‘o e Pafisiki mo’enau felalave’i. Pea ka ‘iai ha palopelema ‘oku ‘iai pe ‘enau founga faka-Pasifiki ‘oku veteki ‘aki pea tauhi ‘a e melino ‘o e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki.

Kaekehe na’e kamata ‘a e haa lahi mai ‘a e fakakaukau ni, ko e fakaafe’i ‘e Palau ko e fonua na’anau fakalele ‘a e fakataha ‘a e Fakafofonga mei Taiwan, ka na’e kovi lahi ki Siaina pea ne fakamanamana ki he fakataha’anga ‘e ‘iai pe hono ola kovi ‘o e kau mai ‘a Taiwan ki he fakataha. 

‘Oku tui ‘a Siaina ko Taiwan ko e konga pe ia ‘o Siaina, ka ‘oku ‘ikai tali ia ‘e Taiwan he ko hono fakalele ‘o e ongo fonua ‘oku fu’u kehekehe ‘aupito ‘a e founga pule’anga mo e lao ‘oku fakalele ‘aki. Ko e konga lahi he Pasifiki na’e ‘uluaki fengaue’aki mo Taiwan kau ai ‘a Tonga ni, ka na’e huu mai ‘a Siaina mo honau mafi fakapa’anga he 1990 ‘o fai mai ai ke ne fetongi ‘a Taiwan.

Kaekehe na’e tui ‘a e Palemia ‘o ‘Aositelelia ko e faitu’utu’uni ke kau mai ha fonua ki he fakataha ‘a e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, ko e me’a ‘ata’ataa pe ia ‘a e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, ‘oku ‘ikai ha kaunga ‘e taha ‘a Siaina kiai. Pea ko e fakatahaa ia ‘o e tau’ataina ‘o e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki mei he ngaahi fonua lalahi.

Na’e ‘ohake ai pe ‘e he taki ‘o Solomone ‘a e fehu’i mahu’inga koia pe ‘oku totonu ke toe kau mai ‘a e ngaahi fonua fengaue’aki (Partner) he tenau uesia ‘a e ngaahi ngaue ‘a e Pasifiki. He ‘oku nau takitaha ha’u mo’enau ngaahi ‘asenita takitaha pea ‘e hoko ‘a e fakataha’anga ko ha faingamalie ia kiate kinautolu ke fakahuu mai ai ‘enau ngaahi ‘Asenita pea ‘e uesia lahi ‘a e Pasifiki.

Ka ko’ene tu’u ko e ngaahi fonua ‘e 11 he Pasifiki Saute ‘oku nau mo’ua ki Siaina fe’unga mo e $1.3 piliona pea ‘e faingata’a lahi kenau fakavetevete kinautolu mei Siaina ‘o kau ai ‘a Tonga ni. Ko ‘Amelika kuo ne ta’ota’ofi ‘ene ngaahi tokoni lahi ki he Pasifiki, ‘o kaunga lelei ia ki Siaina ke ne ma’u ‘a e loto ‘o e Pasifiki ‘aki ‘ene ngaahi tokoni fakapa’anga. Ka na’e huu mai ‘a ‘Amelika mo’ene tokoni US$60 miliona ke langa uafu ‘i Cook Island. Ka ‘oku tui ‘a Siaina mo e Greenpeace ko e fakataumu’a ‘eni ke kamata ha ngaue ki he keli maka koloa mei tahi pea ko e feinga ‘a ‘Amelika ke faka’alinga lelei ki he Pasifiki hili ‘ene tu’usi ‘ene ngaahi tokoni mo e kole visa ‘a e ngaai fonua mei he Pasifiki.

Share this post:

POLL

Who Will Vote For?

Other

Republican

Democrat

RECENT NEWS

TNU and Massey sign MoU to expand university collaboration

TNU and Massey sign MoU to expand university collaboration

Pacific Media Summit to set direction for next decade of Pacific Media

Pacific Media Summit to set direction for next decade of Pacific Media

Pedestrian dies after crash in Auckland's Pakuranga

Pedestrian dies after crash in Auckland’s Pakuranga

Dynamic Country URL Go to Country Info Page