Soomaaliya waxay gashay xilli siyaasadeed oo khatar ah, kana maran hubanti, kadib markii uu dhammaaday muddo-xileedkii dastuuriga ahaa ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud 15-kii bishan May. Madaxweynaha ayaa ku doodaya in wax-ka-beddelkii lagu sameeyay dastuurka uu muddo-xileedka hay’adaha dowladda federaalka ku kordhiyay ilaa shan sano, hase yeeshee, kooxaha mucaaradka iyo saamileyda kale ee siyaasadda ayaa si weyn uga horyimid fasiraaddaas.
Nasiib-darro, dalku wuxuu galay marxalad cusub oo aan la saadaalin karin cawaaqibkeeda, waxaana jirta baahi degdeg ah oo loo qabo in la helo wada-hadal, is-xakameyn iyo tanaasul, si looga baaqsado xasilooni-darro ama isku-dhac ka dhasha xaaladdan.
Anigoo niyadda ku haya inaan gacan ka gaysto xal nabadeed oo ay Soomaalidu hoggaamineyso, waxaan isku soo dubariday talo-soo-jeedintan soo socota oo ka kooban 10 qodob si looga fiirsado:
1- Dowladda Federaalka iyo saamileyda mucaaradku waa inay isku waafaqaan magacaabista Ra’iisul Wasaare madax-bannaan, kaas oo aan isku soo taagi doonin tartanka doorashada madaxweynaha ee soo socota.
2- Ra’iisul Wasaaruhu waa inuu soo dhisaa xukuumad loo dhan yahay, taas oo loo xil-saarayo maareynta arrimaha dowladda iyo u diyaarinta dalka doorashooyin, iyadoo loo marayo wada-tashi siyaasadeed oo ballaaran iyo wadar-ogol.
3- Waa in la dhiso guddi doorasho oo madax-bannaan oo ay isku raacsan yihiin dhammaan saamileyda siyaasadda ee ugu waaweyn, si loogu diyaar-garoobo diiwaangelinta cod-bixiyeyaasha iyo qabashada doorashooyin guud oo dalka ka dhaca.
4- Soomaaliya waa inay u guurtaa nidaamka doorasho toos ah ee qof iyo cod, iyadoo dhammaan diyaar-garowga dhinacyada siyaasadda, sharciga iyo amniga si wadajir ah la iskugu raacayo.
5- Waa in la dajiyo jadwal doorasho oo la isku raacsan yahay, laguna dhaqangeliyo hannaan daah-furan.
6- Kadib marka la soo geba-gebeeyo doorashooyinka baarlamaanka, Baarlamaanka Federaalka ee cusub waa inuu doortaa Madaxweynaha, iyadoo la raacayo geeddi-socodka dastuuriga ah.
7- Hay’adaha cusub ee la doortay waa inay sii wadaan shaqada dhameystirka iyo ansixinta dastuurka, iyagoo adeegsanaya wada-tashi qaran oo ballaaran iyo wadar-ogol.
8- Dhammaan dhinacyadu waa inay ka fogaadaan qaadashada go’aamo hal dhinac ah, hadallo xanaf leh oo kicin kara bulshada, ama dhaqdhaqaaq kasta oo kordhin kara xiisadda kana hor imaanaya xasiloonida qaranka.
9- Saaxiibada Soomaaliya iyo beesha caalamku waa inay dhiirigeliyaan wada-hadal, tanaasul, dhowrista nidaamka dastuuriga ah, iyo in la gaaro xal siyaasadeed oo nabdoon oo ay Soomaalidu leedahay.
10- Soomaaliya waxay labaatankii sano ee la soo dhaafay gaartay horumar muhiim ah, inkastoo ay jireen caqabado baaxad leh. Horumarkaas waa in lagu ilaaliyaa xikmad, tanaasul, iyo siyaasad loo dhan yahay.
W/Q: Dr. C. Kâni Torun
Safiirkii hore ee Turkiga ee Soomaaliya
