Ko e tu’unga ia kuo a’u kiai ‘a e politikale ‘o e fonua ‘i he lolotonga ni, ko e tuai mai ‘a e VONC ‘a e ni’ihi ‘o e kau memipa he Fale Alea, kuo mu’a mai ‘a e tohi tangi ia ‘a ‘Etuate Lavulavu ki he Tama Tu’i ko e ta’efiemalie ki he tataki mo e ngaahi ngaue ‘a e Palemia Lord Fakafanua.
‘Oku tui ‘a e tokolahi ‘oku nasinasi ‘a e kau memipa Fale Alea ‘oku ‘ikai tui tatau mo e pule’anga lolotonga. ke fakahoko ha Fili Ta’efalala’anga ‘o e Palemia mo hono pule’anga. Kuo hoko mo hono tukuhifo mo e tokoua ‘ene memipa Kapineti, ko e Minisita Pa’anga pea pehee ki he Minisita ‘o e Ngaahi Ngaue Lalahi, ke toe faingamalie ange ai ‘a e teke ki ha VONC.
Ka ‘e toki fakahoko ia ha kakato ‘a e mahina ‘e 18, ka kuo fakahaa faka’ofisiale ‘e he Letio FM 88.1 ‘a ‘Etuate Lavulavu, kuo ‘osi fakahuu atu ‘a e tohi tangi ki he ‘ofisi ‘o e Palasi ‘o talitali lelei ‘e he Sekelitali ‘a e Tama Tu’i. Ko e tohi tangi ‘eni ko e fatu mo fakahuu ‘e ‘Etuate Lavulavu ko e ta’efiemalie ki he founga ngaue ‘a e Palemia mo hono pule’anga.
Ko e talu foki ‘a e ‘ohake ‘e Lavulavu ‘a e kaveinga ki he langa hala fakakavakava mo e langa ‘a e MEIDECC ‘i Matatoa ‘oku tukuaki’i ‘oku malu’i ‘aki ‘a e noo ‘a e pule’anga pea mo e fakalalahi ‘a e vaa ‘o e Palemia pea mo Lavulavu. Pea kuo a’u ki he taimi kuo ta’ofi ai ‘a e kautaha ongoongo ‘a Lavulavu ke toe kau atu ki he Konifelenisi mo e Palemia. Pea ko e lolotonga ‘oku kei fekolo’aki ‘a e Palemia mo Lavulavu, kuo fakahaa he Letio FM 88.1 he ‘aho ni ‘a hono fakahuu atu ‘o e tohi tangi ki he ‘Ene ‘Afio.
‘Oku fokotu’u atu ‘e Lavulavu ‘a e ngaahi poini lalahi ‘e 8 ki he ngaue hala ‘a e Palemia mo hono pule’anga.
Ko’ene tukupa loi ki he kakai ‘o e fonua ‘i he ‘aho na’e fakahoko ai ‘a e fili Palemia, na’ane fakahaa te ne fili ‘a e lelei taha mei he toko 26 pea fakatahataha’i ‘a e Fale Alea mo e fonua ki ha kaha’u lelei ma’a Tonga, ka na’e ‘ikai hoko.
Fakaha he ‘aho tatau te ne teke ‘a e fakatau paasipooti ke tokoni ki hono solova ‘o e palopalema faka’ekonomika ‘a e pule’anga mo e fonua, ka ‘oku te’eki hoko.
Lohiaki’i ‘a e kau Faiongoongo ‘i Sune 2026 ko Dr. ‘Aisake Eke na’e fakamo’oni mo e kautaha langa hala fakakavakava, ka hiliange koia ko Taniela Fusimalohi na’e fakamo’oni.
Loi he PC tatau na’e ‘ikai ha noo malu’i ‘aki ‘a e kelekele ‘o e Tu’i ‘i Matatoa fe’unga mo e $58 miliona, kae hili koia ‘oku ma’u ‘a e ngaahi lekooti ki he noo mo e lahi ‘o e malu’i ‘oku fakahoko’aki ‘a e kelekele koia.
‘Ikai ke muimui ki he Lao Kelekele kupu 132, 133, 134 ko hono to’o ‘o e lekoooti ‘a e Savea mei he feitu’u totonu ‘o tauhi hono ‘ofisi pea fakahoko ‘a e ngaue ta’efakalao mo kakaa ko e taa ha mape loi mo kakaa he ‘aho 28 Mee 2026. Ke fetongi’aki ‘a e tu’utu’uni Kapineti ‘i he 2007 ke momoi ‘a e konga kelekele koia ki he foha fika ua ‘o e ma’u’api ko Roy Fauolo.
Tukuaki’i ki he Fakamo’oni loi ki he kelekele ‘eka 2 ma’ae MEIDECC ka ko e kelekele lisi ‘a e TPL mei he Tama Tu’i.
Tukuaki’i ki he takihala’i ‘a e kakai ‘o e fonua pea mo e falute ‘o e fu’u mafai lahi he’ene falute ‘a e ngaahi Potungaue he taimi ‘oku folau ai ‘a e kau Minisita.
Ko hono ta’ofi ‘a e tau’ataina ‘a e Mitia hono ta’ofi ‘a e kautaha ongoongo ‘a Lavulavu mei ha’ane toe kau ki ha Konifelenisi mo e Palemia.
